Τρίτη, 17 Φεβρουαρίου 2009

Μια μάχη που πρέπει να κερδίσουμε - 20 χρόνια μετά...

Οι πολιτικές ιδεολογίες και τα κινήματα υπήρξαν πάντα άρρηκτα συνδεδεμένα με τα ιστορικά γεγονότα και τις συνθήκες του κοινωνικού γίγνεσθαι. Τα προβλήματα, οι αποτυχίες ή οι νίκες ενός κοινωνικού συνόλου ή μιας τάξης έδιναν την ώθηση σε κοινωνικές ανακατατάξεις και αλλαγές. Με αυτόν τον τρόπο το εκάστοτε αντίπαλο δέος αναγκαζόταν σε πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο είτε να οπισθοχωρήσει συνειδητά είτε ασυνείδητα να νοθεύσει την πολιτική του «σύσταση».

Πριν το 1989, στο πολιτικό γίγνεσθαι παρουσιαζόταν από την αρχή σχεδόν του αιώνα ένα αμετάβλητο δίπολο μεταξύ του χώρου της ελεύθερης αγοράς (σε όλους τους τύπους και τις τάσεις του) και του σοσιαλιστικού χώρου (από τα σοσιαλεπαναστατισμό-κομμουνισμό μέχρι το δημοκρατικό σοσιαλισμό) που εναλασσόταν ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες σε κάθε χώρα σε πλειοψηφία ή μειοψηφία στην κοινωνία. Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και την ευρεία απογοήτευση από τις επικρατούσες συνθήκες στο λεγόμενο «ανατολικό μπλόκ» αλλά και την κατάρρευση της μίας μετά την άλλη όλων των Λαϊκων Δημοκρατιών υπήρξε μια βαθειά ιδεολογική αμφισβήτηση που οφείλεται στην ταυτόχρονη με το Τείχος κατάρρευση του ιδεολογικού διπολισμού.

Οι συνέπειες αυτής της κρίσης του σοσιαλιστικού χώρου οδήγησε την δεκαετία του '90 τα περισσότερα σοσιαλιστικά κόμματα να αναθεωρήσουν πολύ τις αντιλήψεις τους και να «ρίξουν πολύ νερό στο κρασί τους». Κυβέρνησαν και άσκησαν πολιτική αποδεχόμενοι πολιτικές και αρχές του νεοφιλελευθερισμού και πολλές φορές χαρακτήρισαν αυτήν την στρατηγική μονόδρομο, λειτούργησαν ως διαχειριστές και πρόβαλαν έναν αποτυχημένο, απ' ότι φάνηκε, ρεαλισμό που οδήγησε την κοινωνία να μην μπορεί να διαχωρίσει τις πολιτικές τους από αυτές των νεοφιλελεύθερων-συντηριτικών.

Σήμερα, το 2009, ζούμε μια επονομαζόμενη οικονομική-χρηματοπιστωτική κρίση (την πιο ισχυρή της σύγχρονης ιστορίας) που επηρέασε και επηρεάζει όλο και μεγάλυτερο κομμάτι της οικονομίας, από το τραπεζικό σύστημα μέχρι την παραγωγή. Μαζικές απολύσεις, πτωχεύσεις εταιριών-κολοσσών και μια έκδηλη και έντονη ανησυχία στο σύνολο της κοινωνίας για την καθημερινή επιβίωση, φαινόμενα που κάνουν ολοένα και πιο ξεκάθαρα τα αδιέξοδα της κυριαρχίας της ελεύθερης αγοράς.

Για όλα τα παραπάνω θα ήταν λάθος να μην χαρακτηρίσουμε την κρίση ως κρίση του ίδιου του νεοφιλελεύθερου αξιακού συστήματος. Άλλωστε και η διαπίστωση του Διευθυντή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ που συμπυκνώνεται στην φράση του «ότι έμαθα, ότι δίδαξα, ότι εφάρμοσα είναι λάθος» δεν αφήνει περιθώρια για καμία επεξήγηση. Όταν οι ίδιοι οι ηγέτες του νεοφιλελευθερισμού αντιγράφουν και εφαρμόζουν πολιτικές που εφάρμοσαν οι Ευρωπαίοι «σοσιαλ-διαχειριστές» της προηγούμενης δεκαετίας για να διασωθούν από το αδιέξοδο της δικής τους στρατηγικής, πρώτος ρόλος των Σοσιαλιστών είναι να καταδείξουν αυτήν την αποτυχία και να την μετατρέψουν σε κοινή συνείδηση.

Όμως, αυτήν την ιστορική στιγμή οι δημοκράτες και σοσιαλιστές πρέπει να επιτελέσουν το ιστορικό καθήκον και να μετατρέψουν ξανά τα κόμματά τους από «σοσιαλ-διαχειριστικά» κόμματα σε κόμματα οράματος. Ένα όραμα βασισμένο στις αρχές του δημοκρατικού σοσιαλισμού με προτάσεις για ριζοσπαστικές αλλαγές σε όλους τους τομείς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Με προοδευτικές και ριζοσπαστικές προτάσεις για μια ανάπτυξη που θα βασίζεται στην σύγχρονη παιδεία (παιδεία δικαίωμα και όχι προνόμιο) και στην οικολογική συνείδηση, στο σύστημα υγείας που αποτελεί άλλωστε και δημιούργημα του χώρου, με αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος σε δικαιότερη βάση και την διαμόρφωση ενός εργασιακού και ασφαλιστικού πλαισιού σύμφωνα με της ανάγκες της κοινωνίας.


Είναι, λοιπόν, μια ευκαιρία για τον προοδευτικό δημοκρατικό σοσιαλιστικό χώρο να κερδίσει έδαφος δίνοντας όραμα στην πολιτική ζωή και πίστη στην κοινωνία ότι η αλλαγή μπορεί να έρθει. Δίνοντας το όραμα για έναν μετασχηματισμό της κοινωνίας που μπορεί ο δρόμος του να είναι μακρύς, επίπονος και με ταλαντεύσεις μερικές φορές αλλά θα μας οδηγήσει σε μια ανθρώπινη, δίκαιη και σοσιαλιστική κοινωνία.